Người dân cần thận trọng, xác minh kỹ thông tin khi vay tiền online
Theo Ủy ban Cạnh tranh quốc gia, mặc dù hệ thống pháp luật Việt Nam đã có những văn bản pháp luật được ban hành, sửa đổi, bổ sung nhằm kiểm soát hoạt động tín dụng tiêu dùng nói chung và hoạt động cho vay tiêu dùng của các công ty tài chính nói riêng. Tuy nhiên, thực tế vẫn xảy ra tình trạng “tín dụng đen” tại nhiều địa phương gây ảnh hưởng không nhỏ đến nền kinh tế cũng như ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người dân.
Kèm theo đó, nhiều người tiêu dùng bị gọi điện đe dọa, quấy rối, đòi nợ (dù không vay tiền) vẫn xảy ra. Qua tổng kết công tác khiếu nại của người tiêu dùng, Ủy ban Cạnh tranh quốc gia nêu một số nguyên nhân chủ yếu.
Một là người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tham gia vay tiền qua ứng dụng và không trả tiền đúng hạn nên các đối tượng đòi nợ sử dụng dữ liệu danh bạ của họ để nhắn tin, gọi điện thoại nhằm mục đích đòi nợ, cho dù người bị gọi điện không liên quan đến các khoản vay nợ đó.
Thậm chí, có người khi nhận được điện thoại còn không biết là mình quen người vay tiền bởi lẽ số điện thoại của họ được thêm vào một cách ngẫu nhiên để hợp thức hóa hồ sơ vay, trong khi thực tế không có mối quan hệ nào.
Hai là do thủ tục vay tiền qua ứng dụng hết sức đơn giản, người vay chỉ cần cung cấp thông tin CMND/CCCD là có thể vay được tiền, vậy nên một số đối tượng xấu đã lợi dụng việc đánh cắp thông tin hoặc sử dụng thông tin công khai của bạn để thực hiện việc vay tiền qua ứng dụng nhưng sau đó không trả.
Để không bị hoang mang khi nhận những cuộc gọi báo nợ từ “tín dụng đen” hay đe dọa, quấy rối nhằm mục đích đòi nợ, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia có một số khuyến nghị người dân trước hết cần bình tĩnh xử lý và thu thập thông tin về cuộc gọi thông qua việc ghi âm cuộc gọi, chụp ảnh màn hình hoặc lưu lại tin nhắn đe dọa để làm bằng chứng, ghi lại số điện thoại, tên người gọi/nhắn tin, nội dung đe dọa và bất kỳ thông tin nào khác để có thể xác định được người đòi nợ.
Đối với các trang mạng xã hội cá nhân có thể khóa các bình luận của người lạ; Giải thích rõ ràng rằng bạn không vay tiền và không liên quan đến khoản nợ. Đề nghị người đòi nợ cung cấp thông tin cụ thể về khoản nợ như tên người vay, số tiền vay, lãi suất vay, thời hạn vay, hợp đồng vay (nếu có). Khẳng định bạn không có trách nhiệm trả khoản nợ và từ chối mọi yêu cầu chuyển tiền.
Đồng thời, thông báo, hướng dẫn cách xử lý cho người thân, bạn bè, đồng nghiệp của mình khi bị các đối tượng đòi nợ gọi điện, nhắn tin làm phiền với nội dung như trên.
Công dân tuyệt đối không cung cấp các thông tin cá nhân cho các đối tượng gọi điện đòi nợ như: Thông tin về giấy tờ tùy thân, quan hệ gia đình, đồng nghiệp, bạn bè, nơi làm việc, địa chỉ cư trú, mã OTP của ngân hàng… Sau đó, liên hệ và trình báo cơ quan chức năng để trình báo vụ việc và yêu cầu hỗ trợ. Khi trình báo cần cung cấp những thông tin, bằng chứng đã thu thập phía trên để cơ quan chức năng xử lý kịp thời.
Bên cạnh đó, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia khuyến cáo người dân nếu gặp khó khăn về vấn đề tài chính, có nhu cầu vay tiền, người dân nên đến các ngân hàng, tổ chức tín dụng tin cậy, được cấp giấy phép hợp pháp để được tư vấn cụ thể về mức vay, lãi suất vay, thời hạn trả tiền vay. Ngoài ra, người vay cần đọc kỹ các điều khoản trong hợp đồng vay trước khi ký kết, tránh vay tiền qua ứng dụng không rõ nguồn gốc. Người vay không cung cấp thông tin cá nhân hoặc CCCD cho người lạ trên mạng xã hội.
Khi phát hiện những ứng dụng lừa đảo hoặc có lãi suất cao, người tiêu dùng cần liên hệ đến cơ quan công an gần nhất để được tư vấn, hỗ trợ, giúp đỡ nhằm tránh hệ lụy rơi vào vòng xoáy nợ nần không lối thoát của các đối tượng “tín dụng đen”.
Xu hướng tiêu dùng tại Việt Nam đã dần chuyển từ sử dụng tiền mặt sang thẻ tín dụng trong thanh toán và các kênh bán lẻ trực tuyến thay vì chuỗi cửa hàng bán lẻ. Xu hướng tiêu dùng này đã tác động lớn đến sự phát triển của tín dụng tiêu dùng trong hệ thống các tổ chức tín dụng.
Trong 10 năm qua, quy mô và tốc độ tăng trưởng của tín dụng tiêu dùng tại Việt Nam đã có bước phát triển mạnh với mức tăng trưởng trung bình khoảng 20%/năm, đặc biệt trong giai đoạn năm 2015 đến năm 2019. Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước, đến cuối năm 2024, dư nợ tín dụng tiêu dùng ước đạt hơn 2 triệu tỷ đồng, chiếm khoảng 20-22% tổng dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế.
Trong đó, bất động sản chiếm tỷ trọng lớn nhất, kế đến là thương mại, vay mua phương tiện đi lại, bán buôn, bán lẻ sửa chữa ô tô, xe máy và xe động cơ, vay tiêu dùng cá nhân và các khoản vay nhỏ lẻ qua công ty tài chính.